νους: δυισμός, φυσικαλισμός, θεωρία διπλής όψης

“Δυϊσμός είναι η άποψη ότι συνιστάμεθα από ένα σώμα συν μία ψυχή και
ότι η νοητική μας ζωή συντελείται μέσα στην ψυχή μας. Φυσικαλισμός είναι
η άποψη ότι η νοητική μας ζωή έγκειται σε φυσικές λειτουργίες μέσα στον
εγκέφαλό μας. Μια άλλη δυνατότητα είναι ότι η νοητική μας ζωή
συντελείται μέσα στον εγκέφαλό μας, ωστόσο όμως όλες αυτές οι εμπειρίες,
τα αισθήματα, οι σκέψεις και οι επιθυμίες δεν είναι φυσικές λειτουργίες
μέσα στον εγκέφαλό μας. Αυτό θα σήμαινε ότι η γκρίζα μάζα από
δισεκατομμύρια νευρικά κύτταρα μέσα στο κρανίο μας δεν είναι απλώς ένα
φυσικό αντικείμενο. Έχει πλήθος φυσικές ιδιότητες -μεγάλα ποσά χημικής
και ηλεκτρικής ενέργειας εκλύονται μέσα σ’ αυτή τη μάζα- αλλά έχει
επιπλέον και νοητικές λειτουργίες, που συντελούνται μέσα σ’ αυτήν. […]
Η άποψη ότι ο εγκέφαλος είναι η έδρα της συνείδησης, αλλά ότι οι
συνειδητές καταστάσεις του δεν είναι απλώς φυσικές καταστάσεις, καλείται
θεωρία διπλής όψης. Αποκαλείται έτσι, επειδή σημαίνει πως, όταν
δαγκώνουμε ένα κομμάτι σοκολάτας, αυτό προκαλεί στον εγκέφαλό μας μια
κατάσταση ή λειτουργία με δύο όψεις: μία φυσική όψη που συνεπάγεται
ποικίλες χημικές και ηλεκτρικές μεταβολές και μία νοητική όψη – την
εμπειρία του αρώματος της σοκολάτας. Όταν συντελείται αυτή η λειτουργία,
ένας επιστήμονας που θα κοίταζε μέσα στον εγκέφαλό μας θα ήταν σε θέση
να παρατηρήσει τη φυσική όψη, αλλά εμείς θα ήμασταν εκείνοι που θα
υφίσταντο, εκ των έσω, τη νοητική όψη: εμείς θα είχαμε την αίσθηση ότι
γευόμαστε σοκολάτα. Αν αυτό ήταν αλήθεια, τότε ο ίδιος ο εγκέφαλός μας
θα είχε μία εσωτερική όψη, που δε θα μπορούσε να την προσεγγίσει ένας
εξωτερικός παρατηρητής ακόμη και με την ανατομία”
(Τhomas Nagel, /Θεμελιώδη φιλοσοφικά προβλήματα/, μτφρ. Χ.
Μιχαλοπούλου-Βέικου, εκδ. Σμίλη, Αθήνα 1989, σ. 40, 42-46)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s