οι τέσσερις αιτίες και η εντελέχεια (Aristotle)

Οι τέσσερις αιτίες και η εντελέχεια

 

Η ουσία, δεν είναι κάτι έτοιμο και δεδομένο που προϋπάρχει του πράγματος αλλά είναι το αποτέλεσμα μιας σύνθετης διαδικασίας που καθορίζεται από 4 αιτίες:

ύλη, μορφή, ενέργεια, σκοπός.

π.χ. άγαλμα.

Υλη : Η πρωταρχική αιτία της δημιουργίας ενός πράγματος. Είναι ένα εν δυνάμει ον, δηλαδή κάτι που δεν έγινε ακόμη ορισμένο πράγμα αλλά που έχει τη δυνατότητα να γίνει.π.χ. ακατέργαστο μάρμαρο.

Μορφή Η δεύτερη αιτία της δημιουργίας ενός πράγματος. Οταν η ύλη παίρνει μορφή γίνεται πια εν ενεργεία ον, δηλαδή κάτι ορισμένο. Π.χ. η εικόνα που ο γλύπτης θα δώσει στο μάρμαρο.

Ενέργεια : Είναι η παρέμβαση ενός συντελεστή για τη μετατροπή της άμορφης ύλης σε μορφοποιημένο ον. π.χ. η κατεργασία του μαρμάρου από το γλύπτη.

Σκοπός : Η τέταρτη και πιο σημαντική αιτία της δημιουργίας. Ο σκοπός είναι η κινητήρια δύναμη για τη μετάβαση της άμορφης ύλης  στην περιοχή της πραγματικότητας. Π.χ. η επιθυμία του γλύπτη να φτιάξει ένα αγαλμα από μάρμαρο.

Με την επίτευξη του στόχου και την ολοκλήρωση της διαδικασίας το «έργο» αποκτά εντελέχεια.

Εντελέχεια = Η μετάβαση της άμορφης ύλης από την περιοχή της δυνατότητας στην περιοχή της πραγματικότητας στην οποία εντάσσεται χάρη στη συγκεκριμένη μορφή που της δόθηκε, σύμφωνα με το σκοπό του δημιουργού της.

Τελεολογική αντίληψη : Κάθε γεγονός υπαγορεύεται από ένα τέλος (σκοπό) και είναι απαραίτητη η γνώση του για να εξηγήσουμε κάτι. Π.χ. εφημερίδα.

Η φύση τίποτε δεν κάνει ματαίως, διότι οτιδήποτε δημιουργεί ο κόσμος γίνεται με ένα σκοπό.

Ο Αριστοτέλης αναγνώριζε το προνόμιο των ανθρώπων να μπορούν να γνωρίσουν την πραγματικότητα και να γίνουν κάτοχοι της αλήθειας.

«Ένυλον είδος» = σύνθεση ύλης και μορφής. Έτσι ονομάζει ο Αριστοτέλης το ον που από «εν δυνάμει ον» γίνεται με τη μορφή, το είδος, «εν ενεργεία ον».

Πηγή: https://sites.google.com/site/epistita/home/philosophia/aristoteles

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s